Sprawność ruchowa oraz młody wygląd skóry to cele, które łączą ludzi, na co dzień dbających o swoje zdrowie. Wiele osób zastanawia się, co realnie wpływa na regenerację tkanek i jak działają mechanizmy odbudowy wewnątrz naszego ciała. Dylemat glukozamina a kolagen często pojawia się w kontekście poszukiwania najskuteczniejszej metody na zachowanie witalności.
Glukozamina a kolagen – czym są te substancje?
Zarówno kolagen, jak i glukozamina są naturalnymi składnikami wytwarzanymi przez ludzkie ciało:
-
kolagen stanowi najważniejsze białko strukturalne w świecie zwierzęcym, będąc głównym komponentem tkanki łącznej. Można go przyrównać do niezwykle wytrzymałego rusztowania, które nadaje kształt narządom, skórze oraz elementom układu ruchu. Związek ten odpowiada za odporność na rozciąganie mechaniczne, co jest ważne szczególnie dla ścięgien czy więzadeł;
-
glukozamina natomiast należy do grupy aminosacharydów i nie jest białkiem, lecz prostszą cząsteczką chemiczną pochodną glukozy. Jej głównym zadaniem nie jest tworzenie struktury, ale udział w syntezie innych ważnych związków. Występuje w dużych ilościach w macierzy chrząstki stawowej i jest niezbędna do utrzymania jej odpowiedniej struktury.
Z wiekiem naturalna synteza obu tych składników w organizmie spada. Prowadzi to do stopniowego osłabienia struktur, które wcześniej były elastyczne i odporne na urazy. Podstawowa różnica między tymi związkami leży w ich budowie chemicznej oraz miejscu, w którym pełnią swoje nadrzędne funkcje biologiczne.
Kolagen występuje w niemal każdym zakątku ciała, od rogówki oka, przez naczynia krwionośne, aż po głębokie warstwy skóry właściwej. Istnieje wiele typów tego białka, przy czym typ pierwszy i drugi są najbardziej powszechne w kontekście układu ruchu i urody. Glukozamina jest bardziej wyspecjalizowana i zlokalizowana głównie w obrębie stawów oraz mazi stawowej. Nie tworzy ona włókien jak kolagen, lecz jest prekursorem cząsteczek zatrzymujących wodę w tkankach. Dzięki temu tkanki zachowują odpowiednie nawilżenie i zdolność do amortyzacji wstrząsów.
Właściwości glukozaminy i kolagenu – najważniejsze informacje
Kolagen charakteryzuje się skomplikowaną budową opartą na trzech łańcuchach polipeptydowych skręconych w superhelisę, zwaną potocznie potrójną helisą. Taka konfiguracja zapewnia włóknom kolagenowym niesamowitą wytrzymałość. W skład tych łańcuchów wchodzą specyficzne aminokwasy, głównie glicyna, prolina oraz hydroksyprolina, które rzadko występują w tak dużym stężeniu w innych białkach. To właśnie obecność tych aminokwasów determinuje stabilność termiczną i mechaniczną kolagenu.
Cząsteczka ta jest duża i w swojej pierwotnej formie trudno rozpuszczalna w wodzie, co stanowi wyzwanie dla procesów trawiennych. Dopiero proces hydrolizy, czyli rozbicia na mniejsze peptydy, pozwala na efektywne wchłanianie. Właściwości kolagenu zmieniają się w zależności od stopnia usieciowania włókien. Młody kolagen jest elastyczny i sprężysty, natomiast stary staje się sztywny i kruchy, co jest bezpośrednią przyczyną zmarszczek i problemów ze stawami.
Dowiedz się więcej o hydrolizatach kolagenu, przeczytaj: Kolagen hydrolizowany – co to jest i dlaczego jest najlepiej przyswajalny?
W porównaniu do gigantycznych struktur białkowych kolagenu glukozamina jest znacznie mniejszą cząsteczką, co wpływa na jej metabolizm. Ze względu na swoją prostszą budowę i małą masę cząsteczkową, glukozamina bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie i jest łatwo wchłaniana z przewodu pokarmowego. Po dostaniu się do krwiobiegu trafia do chondrocytów, czyli komórek chrząstki, gdzie stymuluje je do pracy. W przeciwieństwie do kolagenu glukozamina wykazuje właściwości higroskopijne, czyli zdolność do wiązania cząsteczek wody. Jest to kluczowa cecha dla płynu maziowego, który musi zachować odpowiednią lepkość, aby stawy mogły pracować bez tarcia.
Rola obu substancji w funkcjonowaniu narządu ruchu
Prawidłowe działanie stawów jest uzależnione od ciągłej współpracy wielu elementów, w tym omawianych substancji. Chrząstka stawowa nie posiada własnego ukrwienia ani unerwienia, dlatego substancje odżywcze muszą być dostarczane do niej drogą dyfuzji z płynu maziowego:
-
glukozamina odgrywa istotną rolę w syntezie składników płynu maziowego, wpływając pośrednio na jego właściwości: gęstość i zdolność smarowania powierzchni stawowych. Gdy płyn maziowy jest odpowiedniej jakości, tarcie między kośćmi jest zminimalizowane, co chroni je przed ścieraniem podczas ruchu;
-
z kolei kolagen tworzy trójwymiarową sieć wewnątrz chrząstki, w której zawieszone są inne cząsteczki, w tym te powstałe z glukozaminy. Bez mocnej sieci kolagenowej chrząstka straciłaby swoją integralność i zaczęłaby pękać pod wpływem obciążeń.
Mechaniczne właściwości stawu, takie jak odporność na zgniatanie, zależą od synergii tych dwóch elementów. Niedobór któregoś z nich prowadzi do zaburzenia biomechaniki ruchu. Procesy degeneracyjne w obrębie stawów zazwyczaj rozpoczynają się od mikrouszkodzeń struktury kolagenowej lub wysychania mazi stawowej. Kolagen typu drugiego jest specyficzny dla chrząstki, będąc przystosowanym do znoszenia dużych nacisków. Jego włókna układają się w łuki, co pozwala na optymalne rozkładanie sił działających na staw podczas chodzenia czy biegania. Glukozamina natomiast, poprzez stymulację produkcji kwasu hialuronowego, zapewnia środowisko, w którym kolagen może funkcjonować. Bez odpowiedniego nawodnienia, zapewnianego pośrednio przez glukozaminę, włókna kolagenowe stają się kruche i podatne na zerwania.
Wpływ kolagenu i glukozaminy na kondycję skóry i urodę
W kontekście estetyki i dermatologii dominującą rolę odgrywa zdecydowanie białko strukturalne, a rola aminocukru jest tu drugoplanowa, choć nie bez znaczenia. To właśnie degradacja włókien kolagenowych pod wpływem promieniowania UV i upływu czasu jest główną przyczyną starzenia się cery. Skóra bogata w kolagen jest napięta, gładka i odporna na powstawanie odgnieceń, na przykład po śnie.
Zastosowanie kolagenu w formie nutraceutyków, takich jak produkty marki eatyx (np. eatyx LABS Collagen Premium 16000 mg), ma na celu dostarczenie organizmowi materiału do odbudowy tych struktur od wewnątrz. W przeciwieństwie do kosmetyków działających powierzchniowo dostarczanie składników drogą pokarmową wpływa na głębokie warstwy skóry właściwej. Glukozamina w tym duecie pełni inną funkcję, często niedocenianą w kosmetologii.
Glukozamina wpływa na kondycję skóry pośrednio, będąc prekursorem kwasu hialuronowego, który jest najsilniejszym naturalnym nawilżaczem. Odpowiedni poziom nawilżenia jest niezbędny, aby włókna kolagenowe zachowały swoją strukturę i nie ulegały degradacji. Cera odwodniona starzeje się znacznie szybciej, traci blask i staje się szorstka w dotyku. Mimo to, w hierarchii składników beauty, to kolagen dzierży palmę pierwszeństwa jako fundament młodej skóry. Jego niedobory są widoczne gołym okiem w postaci bruzd i wiotczenia owalu twarzy. Dlatego w produktach ukierunkowanych na urodę, takich jak te z oferty eatyx, kolagen jest zazwyczaj głównym aktorem, a inne składniki pełnią rolę wspierającą jego działanie.
Źródła w codziennej diecie i suplementacji
Pozyskiwanie omawianych składników z tradycyjnej diety jest możliwe, lecz bywa wyzwaniem dla współczesnego człowieka ze względu na zmieniające się nawyki żywieniowe. Najbogatszym źródłem kolagenu są produkty pochodzenia zwierzęcego, w szczególności te zawierające tkankę łączną, skóry, chrząstki i kości. To na przykład długo gotowane wywary kostne, galarety mięsne, podroby czy ryby jedzone ze skórą. Niestety, współczesna kuchnia często odchodzi od takich potraw na rzecz chudego mięsa mięśniowego, które zawiera znacznie mniej kolagenu.
Dodatkowo obróbka termiczna w wysokich temperaturach może powodować degradację delikatnych struktur białkowych, zmniejszając ich wartość biologiczną. Aby dostarczyć terapeutyczną dawkę kolagenu z pożywienia, należałoby spożywać wspomniane produkty w dużych ilościach każdego dnia, co dla wielu osób jest trudne do zaakceptowania.
Zobacz również: Kolagen w jedzeniu – w czym jest go najwięcej?
Z glukozaminą sytuacja jest jeszcze bardziej skomplikowana, ponieważ jej naturalne źródła są rzadko jadalne dla ludzi w bezpośredniej formie. Związek ten występuje najobficiej w pancerzach skorupiaków morskich: krewetek, krabów, homarów oraz w małżach. Ponieważ zazwyczaj nie zjadamy twardych pancerzyków, dostarczenie czystej glukozaminy z diety jest znikome. Pewne ilości znajdują się w chrząstkach zwierzęcych, ale ich przyswajalność jest ograniczona przez strukturę macierzy chrzęstnej, która jest trudna do strawienia. Z tego powodu glukozamina jest niemal wyłącznie domeną celowej suplementacji.
Co jest lepsze – glukozamina czy kolagen?
Analiza właściwości obu związków prowadzi do wniosku, że najkorzystniejsze efekty dla zdrowia i urody przynosi traktowanie ich jako elementów komplementarnych, a nie konkurencyjnych. Podczas gdy hydrolizat kolagenu dostarcza niezbędnych cegiełek do fizycznej naprawy uszkodzeń, pochodne glukozy dbają o stworzenie optymalnego, wilgotnego środowiska, które jest konieczne do prawidłowego przebiegu tych procesów naprawczych. Działanie synergiczne pozwala na jednoczesne wzmocnienie szkieletu tkankowego oraz zapewnienie mu odpowiedniej elastyczności, co jest kluczowe dla długofalowego utrzymania sprawności.
Właśnie dlatego nowoczesne podejście do dbania o ciało, widoczne w filozofii marki eatyx, opiera się na dostarczaniu organizmowi szerokiego spektrum składników aktywnych, które wzajemnie potęgują swoje działanie, zamiast skupiać się na izolowanej suplementacji tylko jednego z nich.
